Gàidhlig an Tìr Éirigh na Gréine

CHAN eil dad ás an rathad mu dheidhinn daoine a bhith a’ cluich ceòl no a’ gabhail òrain anns an "Islay Inn" an Glaschu. Seo fear dhe na h-àiteachan far am bi Gaidhil Ghlaschu a’ cruinneachadh ’s far a bheil Gàidhlig ri cluinntinn sa bhaile mhór. Ach bho chionn ghoirid chuir aon phìobaire iongnadh air an fheadhainn a bha an làthair - Takeshi Mogi, a bha a’ tadhal air Alba bho Iapan.

Bha fileadh ’s deise Ghaidhealach air Takeshi ’s e a’ gabhail air ais ’s air adhart, a’ seinn na poba, ag l uisge beatha - ’s a’ bruidhinn na Gidhlig.

Ged a tha trr dhaoine air Gidhlig ionnsachadh ann an Alba ’s gu dearbha air feadh an t-saoghail, chan eil mran air a’ chnan ionnsachadh ann an Iapan. ’S mar a tha Takeshi ga mhneachadh, chan eil e furasta. "Tha e fhathast uabhasach doirbh Gidhlig ionnsachadh ann an Iapan. Chan urra dhuinn teacs-leabhar agus faclair Gidhlig fhaighinn. Chan eil tidsear no clas Gidhlig ann."

Thog Mogi, 44, idh anns a’ Ghidhlig crr ’s deich bliadhna air ais. "Is toil leam uisge-beatha na h-Alba agus bha idh agam ann an Alba mar dhthaich far an robh uisge-beatha ga dhanamh. Agus bha fios agam gun tinig mran de na h-ainmean aca bho ainmean-ite Gidhlig. Bha mi air son na h-ainmean a thuigsinn."

Fhuair e Teach Yourself Gaelic tron phost agus chaidh e an ss anns a’ Ghidhlig leis fhin. An uair a thinig e a dh’Alba air son a’ chiad thuras ann an 1994 bha dil aige gum biodh trr Gidhlig ann. "Bha mi cinnteach gun robh Gidhlig aig mran daoine ’s gum biodh cothrom agam a bruidhinn ri cuideigin. Thachair mi ri beagan mhuinntir aig an robh i ann an Dn ideann agus ann an le. Fhuair iad a-mach gun robh i agam, bha iongnadh orra ’s bha iad toilichte bruidhinn rium."

Cha b’e siud dhan mhrchuid ge-t. "Nuair a chuir mi ceist mar ‘Do you speak Gaelic?’ orra, rinn iad aghaidh ibhinn agus thuirt iad: ‘No.’"

Ach chum Tekeshi, a tha ’na cheimigear ann an Tokyo, a’ dol leis a’ chnain. Bidh e a’ cleachdadh teipichean, leabhraichean agus bhideo, ’s bidh e sgrobhadh litrichean ’s puist-dhealain gu caraidean an Alba aig a bheil Gidhlig. Bidh e cuideachd ag isteachd ri Radio nan Gaidheal air an eadarlon, agus ann an 1999 ghabh e pirt ann am prgram Gidhlig, ag innse mu shaoghal Iapan sa bhliadhna AD 999. Bha e tr tursan an Alba, an triob mu dheireadh san Lnastal le a bhean Masami agus an nighean aca Canami. "Is toil leotha Alba ’s tha iad ag rdh gu bheil e math gu bheil idh agam ann an Gidhlig, ach chan eil iad ag iarraidh a h-ionnsachadh. Tha fios aca nach eil Gidhlig gl fheumail. Ach tha na caraidean agam a tha elach air Alba ag rdh gu bheil e snog gu bheil Gidhlig agam."

Tha beagan charaidean aige cuideachd aig nach eil elas sam bith air Alba. "Chan eil fhios aca cit a bheil i no d a th’ anns a’ Ghidhlig."

Tha spis mhr aig Tekeshi do dhualchas nan Gaidheal, agus nuair a bha e ann an Glaschu bho chionn goirid bha ’n tlachd a bha e a’ gabhail ann gl fhollaiseach. Thisich e air a’ phob mhr cho luath ’s a thinig e a-steach dhan an taigh-sta, ’s cha robh fada mus robh daoine a’ dannsa ’s ag iarraidh air barrachd phuirt a thoirt dhaibh. "Bha pobaireachd a’ coimhead furasta, agus thisich mi, ach bha e nas duilghe ’s nas cruaidhe na ’n omhaigh."

A dh’ainneoin sin tha Takeshi a-nis gl chomasach air a’ phob; tha e ag rdh gum bi e a’ cluich uairean a thde gach oidhche ann an Tokyo. "Is toil leam a’ phob a chionns gu bheil i gu math cumhachdach ’s bragha. Agus is toil leam cel na poba. Tha cig cmhlain phoba ann an Iapan agus thathar ag rdh gu bheil eadar lethcheud agus ceud pobaire ann."

Tha Takeshi cho didheil air a’ Ghidhlig ’s air Alba ’s gu bheil e air lrach ln a chur air digh ann an Iapanais agus Beurla - www.asahi-net.or.jp/~PY6T-MG/ - far a bheil fiosrachadh mu Alba, mu phobaireachd, mu uisge-beatha ’s mu chel tradiseanta Iapanach. Dh’eadar-theangaich e an leabhar The Malt Whisky File gu Iapanais, agus tha e an dil grmar agus faclair beag Gidhlig-Iapanais a sgrobhadh.

Se for bheagan a tha ag ionnsachadh na Gidhlig ann an Iapan fhathast - ach cho fada ’s a bhios Takeshi Mogi ann, faodaidh sinn a bhith cinnteach gum bi e a’ togail cli na cnain ann an tr irigh na grine.

In English

IT’S not unusual to hear of people learning Gaelic all over the world, but one recent visitor of that kind - in Scotland for the third time with his wife and teenage daughter - surprised and delighted all he met. Takeshi Mogi, 44, a Tokyo pharmacist, relished the chance to practise his Gaelic as he threw back the single malts in Glasgow’s Islay Inn bar. A group of local Gaelic-speaking customers were soon dancing, making requests and chatting to the ebullient Mogi. "I like Scottish whisky, I was interested in Scotland as a place where it was produced, and I knew many of the names came from Gaelic," he explained. "I wanted to understand the names."

Mogi has created a website devoted to Scotland, piping, whisky and traditional Japanese music, and has translated The Malt Whisky File into Japanese.