Gaelic: Fuaimean dùbhlanach

By ISEABAIL T NICDHOMNAILL
Published on 20/10/2012 00:00

Cha robh sràidean Dhùn Omh­ain ach falamh Di-Màirt agus Di- Ciadain, oir bha gach neach a’ feuchainn ri fasgadh fhaighinn on dìle bha dòrtadh air a’ bhaile.

Bha gu leòr a’ tachairt anns na tallaichean ge-tà, agus gu fortanach bha iad uile faisg air a chèile. Bha an àrd eaglais, far an robh nigheanan fo aois 13 a’ seinn san t-seann nòs, gu math làn.

Chuala mi pàirt dhen fharpais seo, agus chòrd sin rium gu mòr. Aon chomhairle do na farpais­ich, ge-tà. Feuchaibh nach tagh sibh òrain a tha air fàs caran cum­anta, ged a bhiodh iad brèagha. Thachair seo a-rithist anns an fharpais feasgar, do nigheanan eadar 13 agus 15, far an cualas ‘Am Buachaille Bàn’ grunn tursan.

Bha mòran de dheagh ghuth­an ri’n cluinntinn san fharpais seo, gu h-àraid á Leòdhas agus na Hearadh. Ach saoil car son nach robh farpaisich ann á Barraigh, na h-Uibhistean, an Eilean Sgith­ean­ach no Ìle? Le làr­aich­ean “Tob­ar an Dualchais” agus “Bliadhna nan Òran” againn a-nis, chan eil leisgeul aig farpais­ich gun òrain iomchaidh a lorg á sgìrean air feadh na Gaidheal­tachd.

Bhiodh e math barrachd fhaic­inn sna farpaisean gus sgeulachd aithris a rèir an t-seann nòis. Cha robh ach dithis san fharpais do chloinn aois 11-12, ach b’e tlachd a bh’ ann Gàidhlig bhrèagha, shoilleir, nàdarra a chluinntinn an sin o Mhàiri Challan ’s i ag innse mu Chloinn ’ic Codruim. Bha a’ Ghàidhlig aig Màiri, agus aig cuid dhe na Leòdhasaich òga a ghabh pàirt anns na farpaisean Di-Màirt, fad air thoiseach air na chualas on chuid a bu mhotha dhe na h-inbhich a ghabh pàirt Di-Ciadain ann am farpaisean Bonn Òir a’ Chomuinn. Bha fuaimean leithid “nn” ann am facal mar “chunnaic” ’nan sàr dhùbhlain do chuid dhe na boireannaich, gun guth a ràdh mu gach “l” a bha air fhuaimneachadh ann an dòigh lag, mì-shoilleir, no a bha gu tur ceàrr.

Chan eil teagamh ann nach robh guthan brèagha gu leòr ri’n cluinntinn, ach bha cus dhe na boireannaich a ghabh na h-òrain cha mhòr gu tur rèidh o thois­each gu deireadh, gun fair­eachd­ainn­ean nan òran a chur an cèill, ach a dh’aindeoin sin a fhuair còmh­arran fìor àrd. Bha na comharran ìseal a fhuair cuid eile a cheart cho doirbh ri thuigsinn.

Rinn mòran an rathad dhan àrd-eaglais feasgar Di-Ciadain, far an robh na h-inbhich a’ seinn ann am farpais an t-seann nòis. Bha e fìor thlachdmhor a bhith an sin, oir bha Gàidhlig ás gach ceàrn ri cluinntinn air feadh an àite, agus chuala an luchd-èist­eachd an sin farpais a bha gu math inntinneach.