A’ bhannaomh agus Dòmhnall mac Fhionnlaigh

By SEONAIDH CAIMBEUL
Published on 26/05/2012 00:00

Bha eaglais bheag bhòidheach Chille Choirill am Bràighe Loch Abar làn Di-Sathairne sa chaidh air son tachartas a’ comharrachadh obair dithis Abrach ainmeil, Màiri NicPhilip a thàinig a bhith ’na ciad naomh Astrailianach agus am bàrd Dòmhnall mac Fhionnlaigh nan Dàn.

Ged a fhuair iad cliù ann an diofar linntean agus ann an roinntean beatha gu tur eadar-dhealaichte bho chéile tha an dàimh eatarra ann an eachdraidh agus dualchas ga chur an céill le cuimhneachan ga stéidheachadh le Comunn Gàidhlig Inbhir Nis.

Mhìnich Ruairidh Balfour agus Jeff MacLeod beagan de chùl-cinn teaghlach Màiri NicPhilip, mar a chaidh a h-athair a-null a dh’Astrailia ann an 1838 ’na dhuin’ òg foghlaimte le susbaint gu leòr air son taigh a thogail agus pòsadh ann an 1840. Cha deach gnothaichean leotha ann an suidheachadh poilitigeach an àm agus dh’fhiosraich Màiri bochdainn mus d’ràinig i aois.

’S i a’ Phiuthar Therèse Ní Conbhuidhe a nochd an cuimhneachan ás leth Peathraichean Naomh Iòsaiph, a’ chiad òrdugh creidmheach Astrailianach a bha ann riamh, a chuir Màiri NicPhilip air bhonn agus i a’ teagasg nam bochd ann an seann stàball ann am baile Penola ann an 1866. Sheas Màiri an aghaidh iomadh dórainn, ach chaidh an t-òrdugh bho neart gu neart, gu tric ag obair anns na fàsaichean. Rinneadh i ’na naomh ann an 2010.

Thug Mgr Raghnall Caimbeul, tuathanach Bhoth Fhionndain, fiosrachadh mionaideach seachad ann an Gàidhlig bhriagha na sgìre air Mùrlagain far an robh freumhan Màiri agus air eachdraidh Chille Choirill, neo Cille Chairill mar a chanas muinntir an àite rithe.

Se ‘Òran na Comhachaig’ a’ bhàrdachd as aithnichte a rinn Dòmhnall mac Fhionnlaigh nan Dàn, a rugadh san 16mh linn. A réir beul-aithris se fear de chlann ’ic Philip neo ’ic Fhilip a bha ann a rinneadh ’na dhall le Donnchadh Dubh nan Caimbeulach. Tha e tiodhlaichte faisg air doras na h-eaglaise.

Thuirt cathraiche Chomann Gàidhlig Inbhir Nis, Ailean Caimbeul, “Tha sinn air leth toilichte, ann an co-obrachadh le muinntir na sgìre seo ’s le luchd gléidhidh na h-eaglaise, an dìleab phrìseil a chomharrachadh a dh’fhàg dithis de mhuinntir an àite seo:té a rinn mìorbhailean air sgàth nam bochd agus fear a rinn bàrdachd ionmholta a tha a’ bruidhinn ruinn fhathast thairis air na linntean.”

Tha prógram làn de thachartasan aig a’ chomunn air feadh na bliadhna ’s tha fàilte bhlàth chrìdheil ro bhuill ùra.