Sgeul nan laoich a chaidh air tòir a' ghuga

Published on Friday 27 February 2009 20:49

MA leugh thu Calum's Road aig Roger Hutchinson, aithnichidh tu am formula a tha Donald S Murray a' cleachdadh ann a The Guga Hunters (Birlinn, £9.99). Gabh euchd gaisgeil air choreigin (togail rathaid, sealg a' ghuga); thoir cunntais phearsanta air an duine, neo na daoine, a tha ga chur an gnìomh; cuir seo air bhog le dealbh eachdraidheil den sgìre ás a bheil iad (Ratharsair, Nis) a leigeas fhaicinn dé thug an t-euchd gu bith; mu dheireadh, cuir an t-euchd ann

Tha am formula ag obrachadh gu math 's tha The Guga Hunters ln airidh air an t-sersa soirbheachais a bh' aig Calum's Road. Tha diofaran beaga ann ge-t – buinidh Dmhnall S don sgre air a bheil e mach; tha an t-euchd a' gabhail ite a h-uile bliadhna, le deichnear ghaisgeach an ss cmhla.

Se neart an leabhair na cunntaisean mionaideach aig Dmhnall S air cuid de na daoine a tha, neo a bha, an ss san t-seilg. Tha e a' coimhead orra tro shil a' bhird. Se laigse an leabhair nach robh e fhin air Slaisgeir riamh. Tha sin ceart: sgrobh e leabhar mu rud a tha tachairt a h-uile bliadhna ged nach fhac' e riamh e (ach dh'ith e iomadh guga). Cha deanadh an dol a-mach seo an gnothach dhan National Geographic. Ach nuair a smaoinicheas tu air, cha do stob Hutchinson spaid dhan rathad a thog Calum nas motha.

Tuigidh fear-leughaidh leth-fhacal ge-t nuair tha Dmhnall S a-mach air "the notion that the guga hunt could and should remain an entirely private concern, that the secrecy that once surrounded it should remain". Anns a' cheann thall, se an diofar as motha bhon rathad a thog Calum gu bheil sealg a' ghuga a' togail cheistean a bhuineas ri fiadh-bheatha. O chionn fichead bliadhna sgrobh mi fhn mun t-seilg sa "Phipear Bheag" on aon t-sealladh 's a th' aig Dmhnall S (tha na fir a' cur am beatha fhin an cunnart gu biadh a thoirt dhachaigh; coltach ris a' Ghidhlig, tha sealg a' ghuga 'na samhla cudromach air neart na coimhearsnachd; tha cus shlairean air Slaisgeir co-dhi). An ath sheachdain nochd litir sa phipear bho th le ainm Sasannach: "Tha siud uabhasach. Cha chuala mi riamh a leithid. Bu chir cur s dhan mh-chneastachd seo a's a' bhad."

A Dhmhnaill S, tha mi tuigsinn car son nach d'fhuair thu a dhol a Shlaisgeir. Ach sgrobh thu leabhar math mun ghuga, mu na laoich agus mu Nis, sgeadaichte gu grinn le dealbhan dubh 's geal, le brdachd Ghidhlig mar bu chir, agus leis a' bhrdachd Bheurla agad fhein.