Na h-àireamhan luaithe aig pumpa Steòrnabhaigh

Published on Saturday 12 April 2008 19:37

MUIRT. Is iomadh facal eile a dh' fhaodar a chleachdadh, ach bhiodh mòran dhiubh freagarrach ann am pàipear a thèid gu teaghlaichean. Na h-àireamh a' cur nan caran aig a' phumpa mar rudan a chaidh as an ciall. Tha cuimhne agamsa nuair a bhiodh m' athair a' dol thuca agus e ag iarraidh "fiach còig nòtaichean" de pheatrail bhon bhalach.

Dh' atharraich sin gu "fiach deich ntaichean" as didh ine. Agus 's e mise a bhios a' ceannach peatrail uair sam bith a bhios sinn cmhla ann an carbad a-nis.

As pot is a laigh mo chorrag air an uidheam son leigeil leis a' pheatrail sruthadh, chaidh na h-ireamhan frog orm.

Tha peatrail ann an Sternabhagh a' cosg 1.17 gach litre. Chuireadh e dhan ospadal mi nam feuchainn ri oibreachadh a-mach d a bha sin a' ciallachadh ann an galan. Tha mi aig an aois far an cuimhnich mi gum biodh daoine uaireigin a' rabhadh gun tigeadh an l nuair a ruigeadh peatrail 1 an galan. Is cha do chreid duine be iad. Dh' atharraich an riaghaltas sinn gu bhi a' ceannach ann an litres, is cha danadh sinn a-mach tuilleadh d a bha sin a' ciallachadh ann an galain. Tha fios agam gu bheil cuid de dh' itichean ann far a bheil e mran nas daoire dha daoine a bhi ceannach peatrail na tha e ann an Sternabhagh, agus cuimhnichibh cuideachd gu bheil deiseil nas daoire buileach.

Nam biodh sin dreach a' toirt buaidh air muinntir nan cr, bhiodh e dona gu ler. Ach tha e a' toirt buaidh air a h-uile cil a th' ann. Tha na bithtean ln de stuthan a tha a' tighinn a air feadh na roghachd, gun luaidh air na luchdan a tha a' tighinn a dthchannan eile. Tha cosgaisean connaidh a' buaileadh air gnomhachasan Gidhealach a tha a' feuchainn ris an stuth aca a' reic dha cch.

Tha ar luchd-riaghlaidh a' cumail a-mach gu bheileas ris an seo son a bhith uaine. Son a bhith a' dearbhadh dha feusagan ann an Lunnainn gu bheileas a' danamh rudeigin son na h-rainneachd le a bhith a' peanasachadh dhaoine a bhios cho dna is cho rag-mhuileanach is gu bheil iad a' dol a-mach ann an craichean.

Nise, feumaidh mi fhn aideachadh gu bheil mi fhn beagan uaine ann an dighean. Mi a' siubhal ann an carbad beag bodach. VW Polo, aon litre, a n Dn ideann gu Ullapul air leth-thanca. Chan e gu bheil mi a' siubhal cho tric. Bidh mi a' coiseachd a-steach a dh' obair a h-uile l, chan eil ann ach d mhle. Gu pearsanta, chan eil na h-atharraichean a' toirt uiread de bhuaidh ormsa is a tha iad a' toirt air a' chuid mhr den fheadhainn a thuigeas na briathran Gidhlig seo. Tha fios agam air an seo, nach eil daoine mar as trice a' miannachadh son a bhi a' siubhal ann an craichean fad am beatha, gum b' fherr leo a bhith ann am busaichean is tranaichean far am faodadh iad a bhith ri leughadh pipear, gabhail cofaidh, cadal, no bruidhinn ri daoine. Ach tha na prsean connaidh a' toirt buaidh air an sin fhin agus iad sin a' fs nas daoire. Tha an diugh tuilleadh iarrtais ann son seirbheisean rile na bha bho chionn 60 bliadhna – linn r nan rile – ach tha na prsean cho rd is nach ruig daoine ndarrach orra.

Na bitheamaid air ar mealladh. 'S ann mu dheidhinn csean a thogail a tha an rdachadh ann an cosgaisean peatrail is deiseil. Chan eil daoine be gu bhi a' cruinneachadh ionmhas bhon seo mar a bhios an riaghaltas fhin. Agus cuimhnicheamaid air an seo. Tha an Stit a' danamh prothaid bho na csean air a' chonnadh fhin. Agus cuideachd bhon chs VAT a tha a' dol air a' phrs a bharrachd air an sin. Agus cuimhnicheamaid air an seo, gu bheil sinn a' pigheadh csean air craichean is connadh gus am bi airgead ann gus na rathaidean a chradh. Ach 's e gl gl bheag den airgead seo a tha a' dol a-mach air na rathaidean. Tha an t-airgead a' dol a-mach air luchd-obrach an riaghaltais, buidheannan ro-innleachd is strategy is sealladh, sanasan a dh' innseas dhuinn rudan air a bheil sinn elach mar-th.

Chunnaic sinn toradh nam poileasaidh sin an t-seachdain seo chaidh – agus companaidh luchd Ramage ann am meadhan na h-Alba a' dol ann an lmhan luchd-trusaidh nam fiach. Chuireadh coire aig cosgaisean rd connaidh. Chan ann a-mhin air a' Ghidhealtachd a tha seo a' toirt buaidh ach air cch cuideachd. Tha ar bith-be ann an cunnart gus an toilich an riaghaltas na feusagan ann an ceann an iar Lunnainn.

TEACH YOURSELF GAELIC

Craich: repair/make up

Pronounced Kar-reekh, craich is a versatile Gaelic word. It means repair in the sense of fix or make better, as in repair a piece of clothing or even a road. The sentence "Tha iad a' dol a chrachadh nan rathaidean" (hah ee-yad uh dol uh khar-rukh-kha nin rah-haj-jin) "They are going to repair the roads" is an all too rare phrase in modern Gaelic. The word is also used in the sense of housework: making the bed in Gaelic is literally repairing the bed. "A' caradh na leapa" (uh kar-rukh na lyapp) "making the bed". And tidying up is cradh too – an untidy teenager would be told: "Craich an rm seo!" (Kar-reekh in ru-um sho) "Tidy this room!"