Logarbaidh: ceartas Lagh na h-Alba no dìoghaltas Ameireaga?

Published on Friday 6 February 2009 20:12

BIDH sùilean an t-saoghail air Coinneach MacAsgaill agus fianais nas cinntiche air nochdadh gu bheil Abdelbaset Ali Mohmed Al-Megrahi, 56, a' bàsachadh le aillse. Tha e an urra ri Ministeir Ceartais na h-Alba a leigeil mu sgaoil air adhbharan co-thruacantais neo a chumail sa phrìosan gu latha a bhàis.

Rnaich cuid bs aonaranach piantail don Libianach, a fhuair binn beatha sa phrosan fon chasaid gun do dh'adhbhraich e bs 270 duine nuair a spreadh boma air brd Iteal PanAm 103, a thuit 'na bhall teine air baile-margaidh smhach Logarbaidh air oidhche 21 Dbhlachd 1988. Chaill 11 de mhuinntir a' bhaile am beatha a thuilleadh air na 259 a bha air a' phleuna.

Ach do mhran nach eil a' creidsinn gu bheil e ciontach, se naidheachd gl dhuilich tha seo, oir ma bhsaicheas Mgr Al-Megrahi tha eagal nach tig frinn na cise am brr gu brth. Tha gluasad lidir ann le athchuinge gu fhaighinn air a leigeil mu sgaoil.

Tha trr elaichean teagmhach mun chis. Chan e an neach as lugha dhiubh fear lagha cliiteach a bhuineas do Logarbaidh 's aig a bheil tuigse dhomhainn air an luach a tha ri chur air diofar shersaichean fianais.

Nuair a ghabh an t-Oll. Raibeart MacIlleDhuibh os limh cirt shnraichte fhaighinn air a stidheachadh sna Trean sle gus isteachd a thoirt do Mhegrahi fo lagh na h-Alba, bha e deimhinne gun taisbeanadh e don t-saoghal cho ceart-bhreitheach agus cho cothromach 's a dh'fhaodadh priseas lagh a bhith. Gheall e dearbhadh-lagha seasmhach a lbhrigeadh le toradh cinnteach.

Ach 'na bheachd-san chaidh a' chis 'na "m-ghilan ceartais cho maslach 's a chunncas an Alba bho chionn ceud bliadhna".

Chaidh Megrahi a dhteadh air 31 Faoilleach 2001 air puing fianais a tha an t-Oll. MacIlleDhuibh a' cumail a-mach nach gabhte rithe gu brth nan robh a' chis air a feuchainn air beulaibh coiste 15 duine den t-sluagh mar as gnth ann an Alba.

Chroch co-dhnadh na cirte air bad aodaich a bhathar ag rdh a chaidh a cheannach le Megrahi ann am Malta 's a lorgadh, mas fhor, cmhla ri pirtean den inneal spreadhaidh a sgrios an t-itealan.

Cha d'fhuaireas freagairt fhathast ri ceistean bunaiteach leithid 'D bha luchd-casaid-stite Ameireaganach a' danamh sa chirt a' comhairleachadh sgioba chasaid a' Mhorair Tagraidh?' Neo: 'An d'fhuair am marsanta aodaich Maltach Tony Gauci duais $2 millean air son a chuid fianais?'

Leis na rinn e fhin gu riaghaltas Libia a shsachadh gum b'e md-ceartais le triir bhreitheamhan Albannach aig Campa Zeist, ann an dthaich neo-phirteil, an aon digh as cinntiche air cirichean Mhegrahi a dhon, chan urrainn do MhacIlleDhuibh ach a bhith "a' faireachdainn gu re cunntasach" mun t-suidheachadh anns a bheil an Libianach a-nis.

A dh'aindeoin cho neo-earbsach 's a bha a' bhinn, chaidh a' chiad agairt aig Megrahi 'na h-aghaidh a dhiltadh gun mran reusanachaidh ann an 2002. Ach le cuideachadh aithisgean lidir mion-sgrdaidh o neach coimhead nan Nisean Aonaichte, Dr Hans Kchler, thugadh a' chis gu aire Comisean Ath-Sgrdaidh Cisean Eucorach na h-Alba ann an 2003.

Bha tr bliadhna gu leth mus do dh'aidich iad gu bheil cir aig Megrahi ri drna agairt. Thuirt Dr Kchler gun robh e coimhead coltach gun d'fhuair na seirbheisean domhair a dh'aona ghnothaich air dil a chur air a' chis. Bha dilean eile agus connspaid ann nuair a dhilt am Morair Tagraidh, Elish Angiolini, pipearan riatanach a leigeil an lmhan sgioba dhon Mhegrahi. Chaidh a chur s a leth gun tinig i fo bhruthadh aig riaghaltas Lunnainn fon leisgeul nach robh e "gu feum na roghachd" an fhianais seo a leigeil fhaicinn.

Tha Dr Kchler 's an t-Oll. MacIlleDhuibh le chile cinnteach agus fosgailte 'nam beachd gun deach "gobhair bhacach" a dhanamh de Mhgr Al-Megrahi agus de Libia le seirbheisean domhair na RA 's nan Stitean air son adhbharan poilitigeach.

Ged a tha mran de na teaghlaichean Ameireaganach a chaill luchd dimh air Iteal 103 ro thoilichte bs criteach a mhiannachadh air Al-Megrahi, agus ged a bhiodh cuid aca air an digh nan tigeadh sgrios air Libia fhin, chan eil na teaghlaichean Breatannach den aon bheachd fhuilteach sin idir.

Chaill Dr Jim Swire a nighean, Flraidh NicDhmhnaill Mairead Swire, an uair a bha i 24. Dh'fhaodadh e a bhith denach a chreidsinn gur e Al-Megrahi a mharbh i, ach leis na chuala 's na chunnaic e, 's e an lthair cha mhr gach latha den chirt, dh'fhs e cinnteach d rud. Chan e murtair a th' ann an Al-Megrahi agus cha d'fhuair e isteachd cheart aig Zeist.

Tha Flraidh tiodhlaicte san Eilein Sgitheanach, oir thogadh Dr Swire faisg air Dn Bheagain, ann an Taigh rboist, far an do thachair athair ri mhthair, Otta Swire, ghdar an leabhair Skye: The Island and its Legends. Thug e lethbhreac dheth do Chirneal Gaddafi, ceannard Libia, nuair a choinnich e ris agus a dh'iarr e air Mgr Al-Megrahi a lbhrigeadh do chirt Zeist.

Bha an dualchas Gaidhealach agus Crostail aige, cho math ris an tranadh ann an stuthan spreadhaidh a fhuair e san arm 's a chuid obrach mar lighiche, 'nan taice nach bu bheag dha 'na dhreuchd dhoirbh mar athair a' sireadh ceartas dh'a nighinn. Thuirt e: "Tha mi leagte nach tid ainm mo nighean a cheangal ri ultach de bhreugan neo ri gnomhan doghaltais. Se mo dhrachd gum faigh Abdelbaset Al-Megrahi a chli air ais mus bsaich e 's gum bi na teaghlaichean Ameireaganach air an toirt gu socair s an t-slochd chunnartach anns a bheil iad a' gabhail fasgadh."

Cluinnear agairt Mhegrahi le breitheamhan sa Ghiblean, ach faodaidh bliadhna a bhith ann mus tig co-dhnadh s. Tha mar fhiachaibh a-nist air Mgr MacAsgaill an co-dhnadh ceart a ruigsinn agus neo-eisimeileachd Lagh na h-Alba a dhon.

www.justiceformegrahi.com