Gaidheil is eile: "shuas an sin am bad-eigin"

Published on Sunday 28 August 2005 00:14

CHAN eil an suidheachadh a' còrdadh fiùs ri muinntir a' mhinisteir fhèin anns an sgìre aige fhèin ann an Sealltainn.

Tha fis muinntir Shealltainn ag rdh gu bheil am plana as ire aig am minister Tavish Scott - ball Shealltainn ann an Taigh an Rid - dha na h-ghdarrasan cmhdhail glan s an rian. Chan eil iad den bheachd gun oibricheadh ghdarras far am biodh iadsan cmhla ri muinntirr nan Innse Gall dreach mar nach eil sinne a' smaoineachadh gun oibricheadh e nam biodh sinne cmhla riu-san.

Chan e gu bheil cil aig muinntir nan Eilean Siar an aghaidh muinntir Shealltainn. Tha dualchas Lochlannach againn cuideachd, 'se dreach gu bheil sinne air tighinn be leis. Chan eileas fiadhaich fhathast mu dheidhinn an dol-a-mach leanabail suarach a bh'aca a thaobh bile na Gidhlig. (A bheil iad dh-rreabh a' cosg nam mltean thar mhltean air poileasaidhean Gidhlig mar a bhathas ag rdh? Agus an do rinn Brd na Gidhlig air na cladaichean aca ann am btaichean agus claidheamhan nan lmhan gus toirt orra sanasan Gidhlig a chuir suas mar a bha cuid a' rabhadh? Chan fhaca mise a bharrachd iad.)

Chan e gu bheil grin aig duine air an sgre. 'Se a th'ann gu bheil na h-Eileanan an Iar is Sealltainn le chile den bheachd nach oibricheadh aon bhrd cmhdhail air sgth is cho beag siiubhal agus a tha a' dol eadar an d ite.

Tha crochan nam brd cmhdhail air eiseamplair eile a thoirt seachad mar nach eil muinntir Riaghaltas na h-Alba a' tuigsinn muinntir na Gaidhealtachd is nan Eilean ann. Chunnaic iad Eileanan is Gaidhealtachd is rinn iad d bhrd - fear dha tr-mr na Gaidhealtachd is fear eile dha na h-Eilean a' gabhail a-steach Arcaibh, Sealltainn is na h-Eileanan an Iar. Ma tha comhfhurtachd sam bith anns an t-suidheachadh 'se gu bheil na Sir Humphreys shos ann an Dun-ideann a cheart cho aineolach mu deidhinn Sealltainn is a tha iad mu dheidhinn nan Gaidheal fiadhaich borb len cnan is creideamh coimheach.

Coma leibh na SSSIs, ann an cnan nan deisichean, 'se th'ann am muinntirr , Arcaibh, Sealltainn is nan Innse Gall ach TEFJ - Truaghan de dh'Eileanaich Fad bho Jenners - cuirear cmhla co-dhi iad "Tha iad dreach shuas an sin ann am bad-eigin."

'Son a h-uile neach s na h-Eileanan Siar a bhios a' deanamh air Sealltainn bidh mle a' deanamh a' deanamh air Inbhir-Nis. Bidh na ceudan a' deanamh air Glaschu is Dun-ideann neo Obaireadhainn son gach neach a bhiodh a' deanamh air Sealltainn neo Arcaibh. Chan eil cil a dh'fheum ann cmhdhail nan Eilean Siar fhilleadh a-steach le Sealltainn neo Arcaibh. Ma tha na h-Innse Gall gu bhi a' dol a-steach cmhla ri sgre sam bith, bu chir a dhol a-steach cmhla ri sgre na Gaidhealtachd, as bith d cho m-thlachdmhor is a bhiodh sin dha gu ler anns na h-Eileanan a tha a-muigh. Tha air sgth agus gu bheil cruaidh fheum aig muinntir nan Eilean an Iar air ceanglaichean a tha ag obair le chile air tr-mr na Gaidhealtachd. 'Se cis-nire a th'ann cho beag co-oibreachadh is tha eadar clran-ama bta, bus is treana a leigeadh le muinntir Ledhais is na Hearadh Sternabhagh fhgail air a' bhta feasgair agus a bhi cinnteach gun ruigeadh iad air trinichean a dhidheadh gu deas agus a bhiodh a' fgail Inbhirnis aig beul na h-oidhche.

Bu chir do mhuinntir nan Eilean Siar a bhi gu math faiceallach mu dheidhinn a bhi ag iarraidh air an ceann fhin a thaobh seo. Ged a bhiodh iad anns a' bheag-chuid ann an ghdarras dhan Ghaidhealtachd is dha na h-Eileanan an Iar, tha an d thaobh den Chuain Sgth gu mr air am fidhe ri chile a thaobh cmhdhail. Ged a bhiodh na h-Eileanan "neo-eiseamaileach" a thaobh seo, is gun chil a chinnt ann am bi an cothrom aca sin a dheanamh, cha mhr nach fheumadh iad bruidhinn ri ghdarras na Gaidhealtachd as pot.

Ann an Leabhair r Roger Hutchinson, A Waxing Moon, mu dheidhinn Sabhbal Mr Ostaig is suidheachadh na Gidhlig. Thathas a' toirt iomradh air na daoine ann an deisichean a thinig Oifis na h-Alba gus innse dha muinntir nan Eilean an Iar nach oibricheadh aon chomhairle dhaibh le na bh'ann de dhiofaran mu dheidhinn samhail na Sbaid. Sbaid ann neo as, cha do spon na h-Eileanan mar a sgin Bosnia, a dh'aindeoin rabhaidhean daoine glice Dhun-ideann.

Co-dhi, cha sinne na h-aon daoine nach eil iad a' tuigsinn. Abair comhfhurtachd.

In translation

For once Gaels in the islands can take comfort that they are not the only ones on the receiving end of official cluelessness. Scottish Executive civil servants have decided to lump Orkney, Shetland, and the Western Isles together in one transport authority, despite travel between the two areas being minimal. The move has led to a mounting tide of anger across the three islands groups.