Sàr òrain, sàr phìobaireachd

Published on Tuesday 16 August 2011 23:47

Tha e doirbh ri chreidsinn gun deach còig bliadhna seachad on a nochd an CD mu dheireadh aig Gillebrìde MacIlleMhaoil ás Uibhist a-Deas.

Anns na bliadhnaichean sin, tha Gillebrde air a bhith trang a' teagasg na Gidhlig agus a' seinn ann an iomadh dthaich. Bha e cuideachd a' cruinneachadh rain, agus uaireannan gan danamh. Mar sin, chan eil e 'na iongnadh gun cluinnear rain a tha for inntinneach air an CD r aige, Air Frladh. Cmhla ris, cluinnear Niall a bhrthair agus Miri a phiuthar.

Aig an toiseach tha ran togarrach le Dmhnall Ruadh Mac an t-Saoir (Brd Phislig) anns a bheil e ag innse mun toileachas a bha e faighinn o bhith tilleadh dhachaigh a dh'Uibhist air saor-lithean. On a tha saoghal na Gidhlig cho ln de dh'rain air fgail, tha e math a bhith cluinntinn mu bhith tilleadh, ged nach b'ann ach ine ghoirid.

An didh seo tha d phort--beul inntinneach - Srath-Sp agus ruidhle. Se seann phuirt-phoba a th' annta ris an do chuir Niall MacIllFhinnein (Nilidh irdsidh nach maireann Loch Baghasdail) faclan. B'e sr phobaire agus seinneadair a bh' ann an Nilidh, 's bha e am measg nam pobairean ainmeil Uibhisteach a fhuair oideachadh o MhidsearPoba Iain Dmhnallach Inbhir Nis. Tha an gitr aig Eghainn Mac a' Phearsain 's a' chluichd ealanta aig Fred Moireasdan air leth iomchaidh mar thaic dhan t-seinn aig Gillebrde san d phort.

Ged se Gruagach g an Fhuilt Bhin an t-ran as ainmeile le Dmhnall Ailein Dmhnallach, rinn e cuid eile tha for bhragha. 'Nam measg tha ran Eile air Uibhist ("Ged nach seas mi measg nam brd"), air a bheil fonn gl annasach. Dh'ionnsaich Gillebrde e on t-seinn aig a' bhrd fhin, agus tha Raonaid Hair a' toirt taic for ghrinn agus tuigseach dhan t-seinn aige. Cluinnear Raonaid a-rithist cmhla ri Gillebrde ann am B' Annsa Cadal air Fraoch a rinn Gilleasbaig Dmhnallach, an Ciaran Mabach, san 17mh linn.

Se ran bethail ibhinn a th' ann am Frladh Alasdair Bhin, ach sann am measg sgrios agus oillt a' Chogaidh Mhir a rinneadh e, leis na bird Dmhnall Ruadh Mac an t-Saoir agus Alasdair Boidhd. Bha seanair Ghillebrde, Dmhnall Ruadh agus Alasdair Boidhd uile san aon trainns cmhla ri Alasdair Bn, cuspair an rain, a tha ag innse mar bha Alasdair a' feuchainn ri faighinn dhachaigh a dh'Uibhist air frladh. Gu m-fhortanach, dhubh dh'fhailnich air Uibhist a ruigsinn mus robh m dha tilleadh gu oillt a' chogaidh. Cluinnear Alasdair Boidhd air Tobar an Dualchais ag innse mar rinneadh an t-ran ann an 1916 sna "Dickebusch Dugouts", gl fhaisg air Ypres.

Sann s Uibhist a tha mran dhe na h-rain air an CD, mar eisimpleir An Tid Thu Leam, a Rbhinn Lurach, Iain Mac 'ic Fhionghain agus Oran nan Giomach le Seonaidh Caimbeul, fear de na bird ainmeil Taobh Deas Loch Baghasdail.Tha na h-rain aig Seonaidh a' toirt dealbh math dhuinn air saoghal nan daoine an-siud trth san 20mh linn.

Tha ran eadar-dhealaichte aig deireadh an CD - eadar-theangachadh le Miri Kidd agus Ciorstaidh NicDhmhnaill de Norland Wind le Violet Jacob. Se taghadh bragha a th' ann mar chroch air CD tha loma-ln de dheagh rain o fhear dhe na seinneadairean as fherr 's as dlse don Ghidhlig a th' againn an-diugh. Tha barrachd fios air www.gillebride.com.

Crdaidh Seudan (CDTRAX 362) ri neach sam bith tha didheil air sr phobaireachd a tha gu tur Gaidhealach 'na spiorad agus nach eil cuingealaichte le riaghailtean nam farpaisean mra. 'S iad na cluichdeadairean Calum MacCriomain, Aonghas MacCoinnich, Fin Moore, Angus MacNeacail, agus Ailean Dmhnallach a tha cuideachd a' seinn.

Tha Seudan a' tiseachadh le deagh Srath-Sp, Tulach Gorm, agus d ruidhle ainmeil, John Morrison of Assynt House agus Alick C McGregor. Tha a' chluichd cinnteach agus celmhr, air poban a tha 'nam mic-shamhail de phob a rinneadh ann an 1785, a tha an-diugh san taigh-tasgaidh an Inbhir Nis.

Cluinnear Mac Morin a' cluichd air a' phina cmhla ris na pobairean ann an sreath de phuirt shingilte a bhios air an cleachdadh gu tric aig dannsaichean an Ceap Breatainn. 'Nam measg tha The Rock and the Wee Pickle Tow agus All the Blue Bonnets.

Tha an ceangal eadar cel mr agus rain phobaireachd air a thoirt am follais gu snasail le Ailean Dmhnallach, a tha a' seinn agus a' cluichd Thogail nam B ("MacFarlane's Gathering"), Pobaireachd Dhmhnaill Duibh agus Fhir a' Chinn Duibh.

Tha idh mhr aig a' chmhlan cuideachd sna ceanglaichean eadar pobaireachd agus dannsa ann an dualchas nan Gaidheal. Mar sin, cluinnear Morin a' danamh dannsa-ceuma ris a' phort Cameronian Rant. Gu re, ge-t, tha an re chon am bi fuaim an dannsa a' tighinn troimhe gu soilleir an urra gu mr ri cho math 's a tha an t-uidheam air an cluichdear an CD.

Tha mran a tha inntinneach agus tlachdmhr air an CD seo, 's bu chir dha a bhith aig neach sam bith aig a bheil idh ann am pobaireachd Ghaidhealach. Tha mran ri ionnsachadh bhuaithe.