O chionn 80 bliadhna

Published on Friday 3 July 2009 22:20

THA AN SPIORAD DUALCHASACH BEÒ MU THUATH 6 Iuchar 1929

Tha an colbh seo aig Aonghas MacEanraig ird nam Murchan a' leigeil fhaicinn cho fada 's a bha na Gaidhil an eisimeil an fhacail bheil air son fios "mu'n deidhinn fhin". (Bha Seumas MacLeid 'na bhrd agus sgrobh e nobhail Ghidhlig Cailin Sgiathanach.)

FHUAIR mi tacan an la roimhe de chuideachda Mhr Sheumais Mhic Leoid Scalpaidh, agus dh' innis e dhomh rud no dh air nach robh mi roimhe fiosrach a thaobh cor na Gidhealtachd agus nan Eileanan. A rir a bheachdsan tha an spiorad niseil cho beo, cothromach anns na cearnachan so an diugh is a bha e o cheann cheud bliadhna, ach tha e 'ga nochdadh fin gu minig an rathad crbhaidh agus chan ann a thaobh chisean Stide.

An Leodhas tha am pobull fhathasd a' creidsinn gu mr an aoradh teaghlaich agus an coinneamhan seachduine, nithean a th'air dol cleachdadh, ach beag gu buileach am measg mhuinntir an Taobh Deas. Tha na h-Eileanaich is faide mu thuath a' leantainn gu buan ri gnthan an snnsre, agus cha chuir mi m'aonta idir ris an dream a th'air (> their!] gu'm bheil iad fad air dheireadh an eireachdas beatha no an eolas cumanta. Fhuair iad an togail le oilean cruaidh a thaobh chisean spioradail, agus buinidh dhaibh a h-uile urram air son cumail ris na seann bheachdan agus na seann riaghailtean gus am faigh iad aithne air nithean is taitniche agus is so-thuigsiche do mhuinntir nach eil nam feallsanaich na chaidh fhathasd a chur mu'n coinneamh.

Thuig mi, cuideachd, o Mhr Mac Leoid gu'm bheil na h'Eileanaich an trom ghaol air nsan an athraichean a thaobh chaithe-beatha, gu snruichte a thaobh nithean a bhuineas do'n slinte – agus bu shln, fallain an athraichean!