Molaidhean taigheadais: an dèan iad eadar-dhealachadh?

Published on Friday 1 May 2009 21:14

DH'FHOILLSICH Riaghaltas na h-Alba molaidhean an t-seachdain seo gus dèiligeadh ris a' ghainnead thaighean "sòisealta" san dùthaich, ach tha e coltach gu bheil tòrr a bharrachd a dhìth ma tha a h-uile duine a tha feitheamh ri taigh sòisealta air màl, a' dol a dh'fhaighinn dachaigh.

Se aon de na promh mholaidhean aig an Riaghaltas airson daoine a chuideachadh: cur s don chir a th' aig luchd-mil ra an-drsta an taigh comhairle no sisealta aca a cheannach s didh ine a chur seachad ann. Ach a rir cuid de chomhairlean agus de bhuidhnean-taigheadais, bheir e ine mhr gus an dan sin, no gin de na molaidhean eile aig an Riaghaltas gu ler airson na ceudan de mhltean dhaoine a tha a' feitheamh ri taigh sisealta no comhairle ann an Alba.

Thuirt Cathraiche Comataidh Taigheadais 's Obair Shisealta Comhairle na Gidhealtachd, Mairead Davidson: "Le bhith a' cur s don chothrom a th' aig luchd-mil ra an taigh aca a cheannach, ch sinn piseach air cisean san ine fhada. Ach an-drsta agus sna beagan bhliadhnaichean a tha romhainn cha dan e mran idir. Tha sinn air casg sealach a chur air ceannach thaighean comhairle no sisealta ann an trr sgrean air a' Ghidhealtachd mu thrth. Se a tha dhth taighean comhairle ra a thogail, ach chan urrainn dhuinn sin a dhanamh seach gu bheil fiachan taigheadais luach 142 millean againn, agus tha sinn a' pigheadh 15-16 millean gach bliadhna mar riadh. Tha sin a' ciallachadh gu bheil sinn a' cosg 30 sgillinn a-mach s gach not den mhl aig daoine air an riadh sin."

Thuirt an comhairliche gur e bu choireach gu robh na fiachan seo aca, gun deach trr thaighean comhairle a thogail san sgre sna 1960an is 1970an nuair a bha gnomhachas na h-ola aig irde.

Lean i oirre: "Se a tha dhth oirnne gun cuir an Riaghaltas s do na fiachan againn, agus se Westminster a dh'fheumadh aontachadh ri sin, no dh'fhaodadh iad ine a thoirt dhuinn far nach fheum sinn riadh a phigheadh. Digh eile cur s do na fiachan againn, an stoc thaighean againn a chur gu Comann Taigheadais, ach cha robh an luchd-mil ga iarraidh. Se aon rud a dh'fhaodadh Riaghaltas na h-Alba a dhanamh gus cothrom na Finne a thoirt do chomhairlean cho math ri comainn thaigheadais, oir an-drsta pighidh an Riaghaltas 75% de na cosgaisean airson taigh sisealta a thogail do comann taigheadais, ach chan fhaigh na comhairlean ach tabhartas 25,000 airson gach taigh sisealta a thogail. Mar sin, can ma chosgas e 100,000 taigh a thogail, tha e follaiseach gu bheil na comainn thaigheadais a' faighinn trr a bharrachd taic."

Tha mu 8000-9000 duine a' feitheamh ri taigh comhairle no sisealta air a' Ghidhealtachd aig an m seo, ach ann an 2007/08 cha deach ach 500-600 taighean ra a thogail, agus bha cothrom air mu 1,000 taigh comhairle no sisealta eile nuair a ghluais an luchd-mil a bha a' fuireach annta a-mach. Tha an suideachadh seo a' fgail trr dhaoine a' feitheamh ri taigh.

A rir Aonghais MhicLaomainn, rd-oifigear Com-pirteachas Taigheadais Innse Gall: "Tha 800 againn a' feitheamh ri taigh, ach cha tig ach mu 160 taigh an irde airson ml a-rithist am-bliadhna le daoine gluasad gu taigh eile. Agus ged a tha sinn a' dol a thogail eadar 50-60 taigh r, bidh bern mhr ann fhathast. Tha sinn a' call thaighean le daoine gan ceannach, gu h-raidh ann an Sternabhagh, far a bheil am feum as motha airson taighean air ml. Bheir e ine gus am faic sinn piseach bho na molaidhean aig an Riaghaltas, agus bhiodh e math nam b' urrainn dhan Riaghaltas buidseat 3–bliadhna a thoirt dhuinn. Mar a tha cisean an-drsta, bidh sinn a' faighinn buidseat r gach bliadhna, agus uaireannan tha sinn a' faighinn a-mach d am maoineachadh a bhios againn dh na thr mosan ro thoiseach na bliadhna ionmhais. Tha sin a' ciallachadh gu bheil e uabhasach duilich planadh, dhuinne agus do luchd-togail."

Thuirt t-labhairt bho Chaidreachas Chomainn Thaigheadais na h-Alba: "Cuidichidh am moladh seo le bhith cur stad air mar a thathar a' call thaighean agus san ine fhada glidhidh e na taighean air ml – ach cha dan e diofar mr sam bith an-drsta. Chan urrainn dhut a rdh gun toireadh na molaidhean seo an uiread de bhuaidh a bheireadh deich mle taigh r gach bliadhna, an dearbh rud a dhth. Chan e a-mhin gu bheil tuilleadh airgid a dhth, ach bu chir na Tabhartasan airson Comainn Thaigheadais a dhol suas chun na h-re aig an robh iad ann an 2007, gu snraichte leis cho doirbh 's a tha e dhaibh iasadan fhaighinn aig an m seo."

A rir nam figearan as ire, tha 477,327 duine a' feitheamh ri taigh comhairle no taigh bho na comainn thaigheadais ann an Alba; tha mu 600,000 taigh sisealta air ml ann an Alba, agus chaidh mu 300,000 taigh sisealta a reic ann an Alba bho 1980. Tha an Riaghaltas a' cumail a-mach gun glidh am moladh aca a bhith a' cur s don chir aig luchd-mil ra an taigh aca a cheannach s didh ine, eadar 10,000 agus 18,000 taigh eadar 2012 agus 2022.