'Lostbost' agus 'Là', crùn BBC Alba

Published on Friday 24 October 2008 22:26

BHO thòisich BBC Alba air 15 Sultain tha cothrom air a bhith aig cuid, an fheadhainn aig a bheil an t-uidheam ceart air son signal fhaighinn, beachd a ghabhail air na prògraman. Eil iad a' frithealadh feumalachdan an luchd coimhead? Eil iad tarraingeach do daoine aig a bheil Gàidhlig cho math ris a' mhòr-shluagh aig nach eil? Gu seachd àraid, eil iad a' sàsachadh bodach reamhar air choreigin ann an Lunnainn a chuireas bacadh air a h-uile nì mur faic e "luach poblach" ann?

Tha cathraiche MG Alba, Alasdair Moireasdan, gu math fosgailte mun ghnothach. Dh'aidich e nach eil gu ler comasach na prgraman ra fhaicinn, gum bu chir BBC Alba a bhith ri fhaighinn air Freeview, 's gum bruidhinn e ris a' bhodach.

Chaidh athchuinge a chur air digh gus an d'thuirt Srid Downing nach robh gnothach acasan ri telebhisean, gu bheil iad ga fhgail aig Riaghaltas na h-Alba, fios a bhiodh 'na dheagh naidheachd do Mhinistear a' Chultair, Linda Fabiani, mura robh e cerr.

Se an fhrinn gu bheil srian leasachaidh na Gidhlig ann an lmhan corra dhuine nenach ann an dthaich eile nach eil a' tuigsinn d tha aca no d n iad leis. Bhiodh e a-cheart cho math a h-uile n fhgail ann an lmhan cinnteach Gaidhealach oir a rir na tha ri fhaicinn den stuth r gu ruige seo sann acasan a tha na sgilean 's an neart gus na prgraman den t-sersa as fherr a chruthachadh.

Seall muinntir Lostbost mar eisimpleir. Tha sgeulachd da-rribh ibhinn aca, ln lban nenach, ln sprs agus sr amaideis a tha tiseachadh le Antaidh aig an taigh a' faighinn bs trth nuair thuiteas saideal MG Alba air a ceann. Tha i fgail na croit aig nighean a peathrach 's aig a teaghlach a tha searbh sgth de Ghlaschu 's a tha a' leum ris a' chothrom ged a tha aca ri ite a thoirt do fhear-dimh a tha dreach an didh faighinn a-mach institiusean 's e cho craicte ri c.

Saoil an tuig am bodach reamhar dad dheth? Chan e ceist cnain ach cultair. Tha e coltach gu bheil muinntir Lostbost nas cleachdte ris an rd-rlar na ri TBh ach se rud math tha sin mu dheidhinn.

Deagh chleasachd agus deagh sgrobhadh – ach tha Lostbost eisimeil air luchd coimhead a tha tuigseach orra sin.

B' fhiach uidheam r fhaighinn gu snraichte air son Miri Mhoireasdan fhaicinn. 'S i mthair an teaghlaich agus fis nuair a tha i danamh an iarnaigidh no a' cumail an duine aice 's an clann fo smachd 's a' feuchainn a bhith serious, tha i ibhinn, tha i seacsaidh 's tha rud aice nach eil aig mran air teilidh – for thlant.

Thid deagh thlant a mhilleadh le droch thelebhisean ge-t. Seall Cel Country 's an cmhlan ciil taighe aca. Se aon rud taic ri seann ran spioradail, leithid An Coigreach Siubhalach a ghabh Raonaid Walker 's i a' danamh deoba nas fherr dheth na fis Dusty Springfield, a guth binn soilleir a' tarraing nam pong as irde gun str sam bith. Ach se rud eile taic a chur ri for dheagh rain Ghidhlig, agus chan ann tric a tha Goill comasach air sin a dhanamh. Mhill iad na h-rain eile aig Raonaid agus mhill iad na rinn Kirsteen NicDhmhnaill dhaibh mar nach robh iad a' tuigsinn d bha aca, guth a tha tighinn thairis air na linntean, guth bidheach a tha bruidhinn ri eachdraidh 's ag innse sgeulachd a tha brnach ach dchasach. Tha sinn ann, a dh'aindeoin gach n. Guth nach tuig gloicean grach le'n cuid guitars gu brath.

Tha cuid ag rdh gun deach an t-sianal r a chur air bhonn gus an tuiteadh e. A' coimhead Cel Country tha sin a' coimhead for. Ach tha Dmhnall Caimbeul, rd-oifigear MG Alba, deimhinne nach tachair e. Thuirt e: "Se a' chiad dhbhlan an t-sianal a chur air an idhear, 's ged nach robh sin furasta tha e a-nis ann 's a' coimhead gl mhath. Tha ar cas a-staigh air an doras agus ma bha duine sam bith a' sileachadh gum filligeamaid bha iad cerr. Se leum gu math beag a tha ann gu teicnigeach an t-sianal a chur air Freeview agus air cball, agus tha na silean a-nis air na daoine aig a bheil an comas sin a cheadachadh."

Chan urrainn dhuinn ach a bhith an dchas gun obraich sin dhan a h-uile duine a-nis agus mran an dil gum biodh BBC Alba ioma-mheadhanach. Tha barrachd phrgraman ri fhaicinn air loidhne a-nis, a' gabhail a-staigh prgram math chraichean, Air an Rathad, prgram bidhe a tha gu dearbh eadar-dhealaichte bhon chrr, Slighe gu Biadh, agus sr phrgram naidheachd, An L.

Tha gleans agus stoidhle snraichte math air L a tha a' leigeil fhaicinn gur urrainn do thelebhisean Albannach a bhith Albannach agus eadar-niseanta, agus gu dearbh Gaidhealach, aig a' cheart m. Tha an digh gilain aig an luchd lbhrigidh dreach glan. Tha iad comhartail sprsail nuair a tha sin iomchaidh agus chan eil an aon dol a-mach aca 's a tha aig luchd lbhrigidh Beurla. Tha fis an cuid aodaich agus an gruag freagarrach, rud a tha cudromach do chuid ach doirbh a dhanamh.

Chan eil gnothaichean uile foirfe ann an saoghal nan deugairean ge-t. Tha Aifric 'na phrgram ireannach le formula do dheugairean a tha coimhead seann fhasanta a-nis. Bha cho math dhaibh na guthan ireannach a chumail agus fo-thiotalan Gidhlig a chur ann. Bhiodh sin da-rribh inntinneach 's bhiodh e 'na chothrom elas a chur air na h-ireannaich. Ach chruthaicheadh e prgram anns nach robh rum don Bheurla ghrnda 's cha chrdadh sin ris na timean seo, is dcha …