Banrigh nan Ceanglaichean Ceilteach 2007, 's i ban-Leòdhasach òg le guth binn, blàth

Published on Saturday 3 February 2007 00:19

SANN eadar 1958 agus 1964 a chualar an sreath ainmeil phrògraman Radio Ballads, a chruthaich Peigi Seeger, Eoghann MacColla agus an riochdaire Teàrlach Parker, far an cualar guthan an t-sluaigh chumanta - rud a bha glè annasach aig an àm.

'Nam measg bha iasgairean mara, minneadairean guail agus feadhainn a bha ag obair air na rathaidean. Tha rain a rinneadh dha na prgraman seo ri'n cluinntinn fhathast.

An-uiridh rinneadh sreath r de Radio Ballads, le prgraman air obair stilinn, HIV/AIDS, sealg nan sionnach, luchd nam filltean, irinn a Tuath, agus togail nam btaichean. Cluinnear na prgraman fhin aig www. bbc.co.uk/radio2/radioballads - agus is math as fhiach isteachd riutha.

Chualar rain agus aithrisean o chig dhiubh sin anns a' chiad earrainn dhen chonsairt "Radio Ballads" aig Celtic Connections, agus le seinneadairean mar Kate Rusby, Bob Fox, Jez Lowe agus Karine Polwart, bha gach sgeul air innse gu h-ealanta.

Bha dealbhan co-cheangailte ri gach cuspair a' nochdadh os cionn an stids, uaireannan le faclan nan sistean. Leig seo leis an luchd-isteachd seinn cuideachd, agus ghabh iad an cothrom. Rinn sin na h-rain fis na bu treasa na bha iad anns na prgraman fhin. Chualar a h-uile gin dhe na h-rain on t-siathamh prgram, The Ballad of the Big Ships, san drna earrainn dhen chonsairt, le aithris bho chuid a bha 'g obair air Abhainn Chluaidh agus air an Tyne.

'Nam measg bha Brian Whittingham, a leubh brdachd dhealbhach a rinn e fhin. Bha cuid dhe na h-aithrisean borb, agus cuid dhiubh ibhinn. Bha feadhainn eile dridhteach, agus aig amannan eagallach, ach bha aon rud a' tighinn am brr uair is uair anns na h-aithrisean agus na h-rain - spiorad mac an duine a dh'aindeoin cruadail is fulaing.

Mar as trice, chithear luchd isteachd de gach aois aig Celtic Connections, ach is gann gun robh neach sam bith fo aois 50 aig a' chiad "Songs of Conscience" anns an talla mhr. B'e call a bha seo, oir chualar iomadh digh eadar-dhealaichte air rain phoilitigeach a sgrobhadh 's a sheinn, bho sheinneadairean a bha mion-elach air an ciird.

Bha spionnadh is fearg anns an t-seinn aig Brian MacNll agus Dick Gaughan, ach bha 'n t-seinn shocair aig airdsidh Fisher a cheart cho ifeachdail air teachdaireachd a chur an cill.

Dh'fhaighnich an seinneadair sisealach Roy Bailey gu h-ealanta iomadh ceist a dh'fhgadh Mgr Blair car m-chomhartail, agus bha ran cumhachdach aig Mick Hanly mu staid inntinn saighdeir ig Ameireaganaich an didh dha tilleadh s Iraq.

Sheinn Tom Paxton cuideachd mun dthaich thruaigh seo, 's mu phrosan Guantanamo. Aig deireadh na h-oidhche ghabh e cuideachd rain ainmeil eile a sgrobh e tro na bliadhnaichean. 'Nam measg bha The Last Thing on my Mind, 's ged nach robh seo buileach a' beantainn ri cuspair na h-oidhche, thuiginn gl mhath car son a thuirt fear air mo chl, "Ged nach cluinninn ach siud fhin, b' fhiach dhomh tighinn ann."

Tha na City Halls anns na Candleriggs ainmeil air sillibh gu bheil am fuaim annta snraichte math. Seo far an robh farpais chrochnachaidh "Radio Scotland Young Traditional Musician of the Year". Chuala sinn deagh phuirt ireannach air a' bhogsa o Mhrtainn Hunter Glaschu, 's chluichd Calum MacCriomain measgachadh inntinneach de phuirt shean is ra air a' phob agus air an fhdeig.

Chrd a' chluichd bhethail aig an fhdhleir Mike Vass s Inbhir Narann rium gu mr, 's bha na ruidhlidhean a chluichd Calum Stibhart Garmouth air an duiseal morbhaileach. Bha dithis Ghaidheal anns a' chuairt chrochnachaidh, 's bha e nochdar gu robh Darren MacIllEathain gu tur comhartail air an stids.

Aig a' cheann thall ge-t b'ann do Chatrona Watt Ledhas - a tha 'na h-oileanach aig an RSAMD - a chaidh an duais. Tha guth blth aig Catrona, 's chuir i ri chile deagh phrgram de dh'rain a bha gu math eadar-dhealaichte, a' tiseachadh le H Hor 's na Hro ile mar a chluinnear e aig Maighread Stibhart. An uair sin sheinn i Na H o H Chaluim Bhin agus sreath aighearach de phuirt. Chrochnaich i le Ailean Duinn ann an digh a bha gl chollach ris an t-seinn aig Karen NicMhathain. Tha bliadhna gu math trang gus a bhith aig Catrona, agus gheibh i cothrom CD a dhanamh mar phirt dhe duais.

Nochd Mrtainn Hunter a-rithist ann an "Donegal Connections" mar bhall de Mheur Ghlaschu de Chomhaltas Ceoltir ireann, 's bha na puirt aighearach acasan 'nan deagh thoiseach dhan chonsairt seo, anns an robh Manus Lunny 'na fhear an taighe agus 'na neach-ciil gl thrang.

Chualar cuideachd fdhleireachd o Vincent, Jimmy agus Peadair Caimbeul, nach robh ao-collach ri fdhleireachd Cheap Breatainn, agus bho Thommy agus Siobhn Peoples. Leugh an cleasaiche Stephen Rea posan mu eilthireachd, 's bhiodh co-fhaireachdainn aig na Gaidhil Albannach riutha. Bha grunn ran ri'n cluinntinn, agus anns a' chiad leth thinig iad bho na peathraichean ga Friel a sheinn Eighteen Years Old gu math.

San drna leth nochd Trona agus Maighread N Dhomhnaill, a sheinn anns a' Ghaeilge. Am measg na ghabh iad bha 'n t-ran lainn A Dhnaill ig, far a bheil an ceangal eadar Gaidhealtachd Alba agus ireann gu math follaiseach. Chualar Maighread an uair sin cmh' ris a' West Ocean String Quartet a' seinn sreath r de dh'rain anns a' Ghaeilge, mu mhthair a tha caoidh a piste a tha tiodhlaicte ann an Eilean nam Marbh air sgth 's gun robh e gun bhaisteadh. Bha an t-seinn aice lainn, agus loma-ln tuigse air mulad agus fearg na mthar.

Cheangail am pos ciil seo tradisean na Gaeilge agus cel clasaigeach ri chile ann an digh for ealanta, ach bha e caran m-chomhartail eadar na posan ciil togarrach a thinig roimhe 's 'na dhidh. Bha e furasta aithneachdainn d sersa ciil a b' fherr leis na bha san talla.