Bàrdachd mhór a tha coisrigte don chóignear

Published on Friday 7 November 2008 21:26

SE leabhar beag mìorbhaileach a th' ann an Aeòlus! le Dòmhnall Ruadh Mac an t-Saoir, deasaichte le Bill Innes.

Bha Dmhnall Ruadh (1889-1964) Snaoiseabhal ann an Uibhist a-Deas. Tha mran ga mheas cmhla ri Ruaraidh MacThmais agus Somhairle MacGill-Eain an-diugh mar fhear de bhird mhra Ghidhlig an 20mh ceud. Tha Bill Innes gu lidir den bheachd gur e 'Aelus!' – neo 'Aelus agus am Balg', ma bheir sinn ainm ceart dha – a' bhrdachd as fherr a rinn e.

Tha an dn ag obrachadh air tr rean. Tha e 'na chunntais air cumhachd nan son air muir 's air tr agus mar sin buinidh e rinn uile an-diugh. Nach e "tachartasan iongantach sde" pirt de bhuil blthachadh na cruinne? Tha e 'na chuimhneachan air aon stoirm gu snraichte a dh'adhbhraich an t-uabhas sgrios ann an Uibhist ann an 1921. Agus, o nach deach a chrochnachadh gu 1938, tha e 'na shamhla air bagairt Hitler agus Mussolini ris an t-saoghal, oir mar their Neptune ri Aelus,

Cuim' a dh'fhanainn air mo chrochan?

Cuim' nach leudaichinn mo ghart?

Cuim' nach buannaichinn an saoghal

Is gun tid daonnan neart thar cheart?

Tha seo for gu litireil an-diugh 's nach e leithid Hitler no Mussolini a tha bagairt oirnn uiread 's a tha an cuan craosach fhin.

Tha ceist air leth ann mun stoirm ann an Uibhist. An uair a chaidh an dn fhoillseachadh ann an Sporan Dhmhnaill ann an 1968 b'e ceann-teagaisg earrann mhr na stoirme "Moch-eirigh Phdruig Mhir 's a' mhadainn air an t-siathamh latha deug dhe 'n Mhirt 's a' bhliadhna naoi ceud deug agus am fichead." San leabhar seo chaidh a' bhliadhna atharrachadh gu 1921. Ach chaidh lmh-sgrobhainn an din a lorg o chionn ghoirid ann am bogsa ann an Roinn Cheiltis Oilthigh Ghlaschu. An do dh'atharraich am brd inntinn? Tha dealbh ann an Aelus! de thobhta faisg air taigh a' bhird a chaill a mhullach ann an gile 1921.

Tha Aelus! coisrigte don chignear a chaill am beatha ann an stoirm 2005. Tha e sgeadaichte le dealbhan camara agus le dealbhan grinne pinn a rinn Merrill McWilliam. Tha eadar-theangachadh Beurla le Bill Innes air gach drna duilleig. Cmhla ris an leabhar tha CD anns a bheil Bill a' leughadh an din, agus cuiridh mi geall gum bi am pasgan bragha seo ann an iomadh stcainn air madainn Nollaig.

Tha mi a' moladh Aelus! le m' uile chridhe. Tha e ri fhaotainn bho Grace Note Publications, Grange of Locherlour, Ochtertyre, Siorrachd Pheairt, PH7 4JS, 14.99, no bho Chomhairle nan Leabhraichean.