An fheadhainn a chaidh a-null 's a thill

Published on Friday 3 July 2009 22:20

BHIODH iad a' tilleadh, an fheadhainn a dh'fhalbh air a' Mhetagama 's am Marloch 's an Canada – luchd nan lèintean tartain 's nam bifocals 's nam pacemakers – ach se rathad le dà cheann a bh' ann, 's cha bhiodh iad a' fuireachd fada, bha 'n dachaigh a-nis anns an dùthaich thall. Thill Seòras Dhòmhnaill Sheoc air cuairt, rinn e amhran làn cianalais:

Ged fhuair mi na tulaich,

Na slibhtean 's na mullaich,

Cha d'fhuair mi na curaidh

A chunnaic mi uair.

Thill am Porstan.

Fear de bhalaich Phoids s ird Dhail a bh' anns a' Phorstan; co-aois mo mhthar. Chunnaic i e, le ad mhr gheal, air rathad na h-ird, agus dh'aithnich i e air a choiseachd. An ird, a bha cho ln bhalaich, bha cignear an taigh Phoids fhin; le uisg' a-muigh, bhiodh gleadhraich a-staigh, 's nuair a thigeadh turadh, chanadh Poids: "Cha do cheannaich an t-r an t-sitig."

Chunnaic i e a' cur car aig tobht' Dhmhnaill Bhocs 's a' tilleadh, 's chaidh i chun a' gheat 'na choinneamh. "Uill, a Mhiri," thuirt e, "'s m tha cur an umhail air a' bhaile. Faodaidh tu coiseachd tron ird an-diugh, 's cha thilg duine clach ort."

A' chiad tuath air an robh Tohan Tam, se tuathanach Frangach. "Dpche-toi!" bhiodh e ag rdh ris.

"A Dh, Winnipeg anns a' gheamhradh!" ars am Bcan, brth'r mo sheanmhar. "Gaoth bhon Arctic a' toirt d' anail bhuat, 's do mhin a' cnapadh 'na dhidh aig do chasan."

Chum e air gu'n iar, gus na chuir am Pacific stad air. Baile Bhcain a th' aig balaich a' Phuilein air Vancouver.

Anns a' Ghiblean 1863 theich sluagh Gabhsann ( bailtean eile cuideachd) a dh'Ontario. Se bhochdainn a chuir ann iad. Bliadhnaichean as didh sin, thill feadhainn le mnathan Innseanach 'nan cois, tha an sliochd fhathast ann am Borgh 's ann am Mealabost. Bha t ann an Nis – cit' eile ach Erapaidh? Na squaws bhochd, a dh'fhg an talamh fuar air son sitigean taobh siar eilean Ledhais, tepees air son taighean dubh.

Chaidh iad tarsainn aon chuan, agus cha do rinig iad. Agus chaidh iad an uair sin tarsainn cuan eile. Agus na taighean a bh' aca, nuair a bha e a' sileadh a-muigh, bhiodh e a' sileadh a-staigh. Agus nuair a sguireadh e a shileadh a-muigh, bhiodh e fhathast a' sileadh a-staigh.

Chuir fear Siabost, a fhuair obair anns an leaghadair an Traill, B.C., fios gu bhrthair 's nbaid dhaibh a thighinn a-null, agus dh'fhalbh iad. A' siubhal son lithean, an trana air an robh iad 'na stad aig stisean bheag am meadhan a' phriridh, c thinig a-steach dhan t-semar-feithimh ach d Innseanach, agus se Gidhlig a bha iad a' bruidhinn! Cha do leig an dithis a bha staigh cil orr' – ach nuair a dh'fhalbh na h-Innseanaich a-mach, thionndaidh fear Shiaboist ri nbaidh 's thuirt e: "Aig Dia tha fios d 'n dath a bhios air Dmhnall againne."