A' cuimhneachadh a' chòirneil a thug dhuinn 'Latha Chùil Lodair'

Published on Saturday 11 August 2007 00:34

THÈID fèis a chumail sa Ghleann Mhòr ann an Srath Spè an ath dheireadh sheachdain, 18 agus 19 Lùnastal, gus am bàrd agus an ceannard ainmeil Seumasach, Iain Ruadh Stiùbhart á Cinn Chàrdainn, a chuimhneachadh 's an obair aige a chur mu choinneamh an t-sluaigh.

Bha Iain Ruadh aithnichte 'na latha mar beau ideal de dh'oifigear Gaidhealach 's e 'na chirneal air Risimeid Dhn ideann. An didh ruaig nan Seumasach ann an 1746 bha e greis mhath fo choille agus sann an uair sin a rinn e na h-rain as ainmeile aige. Chaidh d ran aige air Latha Chil Lodair a sgaoileadh air feadh an t-saoghail le eilthirich Ghaidhealach.

Gu ruige bho chionn greis bha brdachd Iain Ruaidh tric air bilean na seann fheadhainn Ghaidhealach ann an Srath Sp ach tha fis ainm fhin an cunnart a dhol an dearmad leis na ginealaich as ire mus danar rudeigin mu dheidhinn.

Tha Rnaire na Fise, Ann Wakeling, ga mhneachadh: "Tha e follaiseach bho sheann phipearan naidheachd sgreil s na 20an gun robh Iain Ruadh Stibhart fhathast aithnichte mar laoch ron Drna Cogadh Mhr ged nach eil cuimhne aig mran air a-nis.

"Tha sinn fortanach ge-t gu bheil stras de dhualchas agus de rannsachadh aig sgoilearan mar Niall MacGriogair agus Seumas 's Alison Diack mu dheidhinn Iain Ruaidh, 's bha e iomchaidh beagan dheth sin a chur an cill ann an dighean tlachdmhor, inntinneach, a ghlacadh aire dhaoine."

Le raidean, taisbeanaidhean de bheatha nan Seumasach (leithid luadhadh cl agus losgadh chuilbhearan 's chanan), an sr sheinneadair Iseabail NicAsgaill agus a' bhan-sgeulaiche Easaidh Stibhart aig cilidh mhr ann an teanta faisg air Loch Mhrlaich, agus fis cuid de shliochd Iain Ruaidh an lthair, tha trr sa chlr-ghnothaich Di-Satharna a thladh duine sam bith le co-fhaireachdainn Gaidhealach.

Di-Dmhnaich thid "Bratach Uaine", a' riochdachadh srl risimeid Iain Ruaidh, a mherrsadh bhon Ghleann Mhr gu mullach a' Chirn Ghuirm, far am bi i air a leigeil ma sgaoil mar bu ghnth gach bliadhna le Seumas Mac an t-Saoir, Fear Bn Bheag-Ghleann, a ghlidh bratach Iain Ruaidh bho bhith air a losgadh le crochaire Dhn ideann - mar a thachair do dh'iomadh suaicheantas Seumasach eile.

Tha targaid agus daga Iain Ruaidh air an glidheadh le taigh-tasgaidh Oilthigh Obar Dheathain, agus chaidh omhaighean dhiubh a dhealbhadh a-steach air a' Bhrataich Uaine ir. Feumaidh an duine a bhios ga giulan - agus a chompanaich - a bhith tapaidh ge-t, oir bidh iad seachd uairean de thde a' dol an ird air a' Chrn Ghorm agus a' tilleadh.

Bha fisneachd aig Iain Ruadh agus e an dil gum biodh latha eile aig na Gaidhil fhathast: "Thig cuibhle an fhortain mun cuairt." Le tachartasan beothail gan cur air digh le buidhnean smiorail mar seo, tha gach dchas gum bi co-dhi urram aig an fhidh 'na dhthaich fhin a-rithist.

Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh bho www.soundintentions. com/johnroy/johnroy.asp.