Eil BBC Alba fo smachd 'roinnean an t-suarachaidh chultaraich'?

Published on Friday 27 February 2009 20:49

THA cho math gu bheil An Là againn, oir chan eil mòran eile air an teilidh a b' fhiach a choimhead dàrna turas fiùs nan obraichead BBC iplayer. Nach truagh prògram cho math a chumail am falach air chùl duilleag eadar-lìon BBC Alba a tha doirbh a cleachdadh.

Ro thric chan fhaic thu ach brath Beurla ag rdh nach eil am prgram seo ri fhaighinn, a dh'aindeoin 's gu bheil e air a shanasachd air duilleagan eile.

Tha e mar gu bheil cuid a' suarachadh BBC Alba a dh'aona ghnothaich, a dh'aindeoin deagh chli ann a bhith a' lbhrigeadh phrgraman ln fiosrachaidh ann an dighean dreach, dualchasach, leis an tuigse shnraichte sin as urrainn Gaidhil a thoirt gu cuspair sam bith.

Seall Thuige Seo, far a bheil Dmhnall Moireasdan a' cumail aoighean air crsa dreach tro thuairisgeul am beatha, a tha an cmhnaidh inntinneach. Chan eil eisimpleir nas fherr de "chinn cabadaich" air an teilidh an-drsta. Dh'fhaodadh Tr nan g a bhith a-cheart cho tarraingeach mura robh cus rudan suarach a' tighinn eadar an neach lbhrigidh 's an t-aoigh. D tha am bta 's na coinnlean 's a' mhileid a' toirt dhan phrgram?

Tha Taisdealach a' toirt cothrom do dhaoine bruidhinn mu dheidhinn am beatha, ach s aonais neach libhrigidh tha e ro fhurasta a dhol air chall.

Tha d neach lbhrigidh ge-t an ss ann an Sgrob gu Deas, anns a bheil Aonghas Phdraig Caimbeul agus Cailean MacIlleathain a' coiseachd tro na h-Eileanan Siar bho Rubha Robhanais gu ruige Miughalaigh. Tha coltas dchasach air seo ma chumas iad air falbh bho spgan fada roinnean an t-suarachaidh chultaraich aig a' BhBC.

Saoil car son a tha na roinnean sin ann? Chuir mi a' cheist sin ri Kirk Knox bho Roinn a' Bheurlachais agus ri Hugainn Malrcaidh o Roinn a' Cheilteachaidh. Kirk: "Feumaidh a' Ghidhlig a bhith nas coltaiche ris a' Bheurla. Tha seo gu snraichte for mu ainmean-itean. Seall air 'Am Monadh Ruadh'. C a thuigeadh gu bheil sin a' ciallachadh Na Cirn Ghorma? Tha R-Thaigh Murcas nas snasaile buileach na 'Rt Mhurchais', nach eil? 'S tha Gearasdan Uilleim agus Gearasdan Sherais fada nas fhasa ri rdh na 'Gearasdan Dubh Inbhir Lchaidh' neo 'Dn Dersa'."

Agus Hugainn: "Chan eil facal Gidhlig no Gaeilge agam ach am 'Pg mo thin' a ch thu air an line-T agam, ach tha mar obair agam a bhith toirt air daoine smaoineachadh – can nuair tha prgram a' tighinn bho thaobh Loch Laomainn neo ma tha cuideigin a' bruidhinn mu dheidhinn Tolasta bho Thuath anns na seann lithean – gur ann ann an taigh seinns 'ireannach' ann an Dn ideann a tha iad. Ach aig a' cheart m tha againn ri rud sam bith a sheachnadh a tha da-rribh ireannach. Bho nach eil mi a' tuigsinn na tha daoine ag rdh sa Ghidhlig, tha e nas fhasa dhomh brgh nam briathran aca a mhchadh fo phlangaid chomhartail Cheilteach bho chmhlain chiil ra leithid 'Celtic Shroud'."

Aidh, cumaibh na tha Gaidhealach am falach air eagal 's gun irich an sluagh le fearg nuair a gheibh iad a-mach dreach cho binn blasta 's a bha an cnan 's an cultar a chaidh a thoirt air falbh bhuapa.

Se sin a' chomhairle a tha Brd na Gidhlig a' leantainn le mygaelic.com, portal r na Gidhlig, mas fhor, anns nach eil n sam bith connspaideach ach a' phrs. Tha coltas air gun deach a dhealbhadh le comataidh de thidsearan sgoile, tha e cho leanabail. Promh dhuilleag a-mach air cothroman obrach ann an saoghal na Gidhlig, le dealbh, chan ann de Ghaidhil ghlan ach de Ghaidhil ghleansach. Ghia …

Ach tha an cathraiche, Art MacCarmaig, denach a dhol an ss air loidhne ann an cmhradh ri luchd danadais na Gidhlig – comharradh a tha gl dhchasach. Tha BnG fis air faighinn cuidhteas an companaidh PR Beurla a bha aca agus isdean MacIllinnein a' diligeadh ris na meadhanan air an son a-nis.

Is truagh nach b' urrainn do BhBC Alba a leithid a dhanamh, oir nan robh luchd obrach ceart PR aca aig an taigh cha bhiodh aig an rd oifigear, Dmhnall Caimbeul, ri cirichean nan Gaidheal a dhon gu poblach bho sgrobhadairean phipearan naidheachd a chaidh gu buidhnean os-traidh ann an Sasainn, salchar an t-saoghail, son beachdan agus naidheachdan suarach mun Ghidhlig, mar a thachair o chionn goirid.

Ach se na prgraman fhin a dhearbhas luach an airgid. Gu ruige seo tha cus ath-sgaoilidh agus, nas miosa buileach, cus ath-aithris anns na prgraman fhin. Air a' Chuan mar eisimpleir. T libhrigidh bhethail, cuspair inntinneach, rannsachadh DNA ann am fir s na h-eileanan, ach prgram ga shneadh thairis air sreath sia roinntean fadalach, an stoidhle Sasannach, nuair a bhiodh leth uair a thde gu ler.

Mas urrainn do dhithist laoch obair cho mr 's cho bunaiteach cudromach ri faclair Dwelly a chur air loidhne aig www.dwelly. info gun taic airgid oifigeil sam bith …