Airgead ùr do dh'fhoghlam, ach chan eil e leth gu leòr

Published on Friday 4 September 2009 21:14

THA Riaghaltas na h-Alba air £800,000 a chur ri Maoin Chalpa nan Sgoiltean Gàidhlig. Tha sin a' ciallachadh gu bheil £2.15 millean sa Mhaoin am-bliadhna. Agus tha Ministear na Gàidhlig, Mìcheal Ruiseal, ag iarraidh air gach buidheann a bhith ag obair a dh'ionnsaigh an aon amais – àireamh luchd cleachdaidh na cànain àrdachadh.

Thug Mgr Ruiseal 150,000 den airgead do dh'Earra-Ghaidheal, 500,000 do Sgoil Ghidhlig Ghlaschu, agus 1.5 millean do Chomhairle na Gaidhealtachd air son sgoiltean Gidhlig ann am Port Rgh 's anns a' Ghearastan. Thuirt e: "Tha againn ri ceuman cabhagach a thoirt gu danamh cinnteach gum mair a' chnan. Dh'iarr mi air Brd na Gidhlig tighinn suas le plana bunaiteach gus am bi an aon rn aig gach buidheann Gidhlig."

Thuirt cathraiche BnaG, Art MacCarmaig: "Tha 'm Brd cinnteach gu bheil feum air barrachd sgoiltean Gidhlig ma tha sinn a' dol a chruthachadh ginealach r de luchd-labhairt Gidhlig."

Ach ged a tha suimean mar seo a' toirt togail dhaibhsan a tha an ss ann am foghlam Gidhlig, tha gu ler ri riteach fhathast gus am faic sinn piseach. Chan eil san airgead ach sgillinnean an uair a thigear gu togail no rachadh sgoiltean, 's ged a tha Comhairle na Gaidhealtachd air aontachadh sgoiltean ra Gidhlig a stidheachadh san d bhaile, 's i a' cheist cuin a chithear iad, oir tha buidseatan nan comhairlean gu lir gu bhith teann thar nan cig bliadhna ri thighinn. Thuirt Hamish Friseal, cathraiche Comataidh Ghidhlig na comhairle: "Tha sinn a' coimhead air lraichean an-drsta son nan sgoiltean seo. Cuidichidh an t-airgead sinn le bhith ag ullachadh nan lrach no toglaichean a lorgas sinn, agus bidh againn ri talamh a cheannach 's dcha.

"Cuidichidh e sinn cuideachd le bhith a' coimhead air diofar dhighean gus na sgoiltean seo a thogail – rudeigin is dcha mar modular building. Tha obair mhr a' dol air adhart, ach chan eil e buileach cho furasta airgead a lorg taobh a-staigh na Comhairle an-drsta air sgth mar tha an suidheachadh econamach.

"Bha sinn a' gealltainn sa Phlana Ghidhlig againn gum biodh d sgoil Ghidhlig r againn r beatha a' phlana, a tha a' tighinn gu crch ann an 2011, ach cha robh sinn a' faicinn nan duilgheadasan a th' againn an-drsta. Se obair dhoirbh a tha romhainn, agus feumaidh sinn tuilleadh airgid iarraidh bhon Riaghaltas."

Mar sin ged tha a' Chomhairle 's prantan air a' Ghaidhealtachd denach gabhail ri sgoiltean ra Gidhlig, tha leudachadh a dhth air cuid de na sgoiltean Gidhlig a th' ann mar-th, 's tha cion airgid gu bhith 'na chnap-starra..

Mar a tha Rosemary Ward, an stiiriche foghlaim aig Brd na Gidhlig, ag aideachadh, ged a tha ireamhan nan sgoilearan Gidhlig a' dol suas aig gach re, tha trr obair ri dhanamh gus an coilean iad na targaidean niseanta aca. Se aon de na duilgheadasan mar nach deach ach 60 s a' cheud de na sgoilearan Gidhlig bunsgoile air adhart gu foghlam Gidhlig san rdsgoil (tha sin a' ciallachadh gu bheil iad a' danamh co-dhi aon chuspair a bharrachd air a' Ghidhlig fhin san rdsgoil tron Ghidhlig). "Feumaidh na tidsearan a th' anns an t-siostam mar-th clann a bhrosnachadh gus cumail orra le Gidhlig. Chan eil teagamh nach eil barrachd thidsearan a dhth cuideachd gus foghlam Gidhlig aig re na h-rdsgoile a leudachadh. Chan eil faisg air gu ler de thidsearan againn sna h-rdsgoiltean. Rinn am Brd sgrdadh air na 99 tidsearan rdsgoile aig a bheil a' Ghidhlig ach nach eil a' teagasg a' chuspair aca tron chnan – a-mach s na freagairtean a fhuair sinn cha robh ach aon tidsear denach gluasad bho thaobh na Beurla chun na Gidhlig!"

Tha BnaG air ro-innleachd a dhealbh gu barrachd thidsearan Gidhlig a thrusadh 's gu fuasgladh fhaighinn air a' ghainnead thidsearan. Mhnich Rosemary gu bheil cuideam air a chur san aithisg air an igridh sna sgoiltean 's gu bheilear a' moladh leudachadh a dhanamh air na th' aig BnG de dh'oifigearan trusaidh, a bhios a' dol gu rdsgoiltean Gidhlig a bhrosnachadh na cloinne gu bhith cumail a' dol le'n cuid Ghidhlig. "Tha sinn cuideachd ag amas air placements ann an obraichean Gidhlig do sgoilearan air a' chigeamh 's an t-siathamh bliadhna san rdsgoil. 'S tha sinn air son cothroman caran coltach ri Comunn na h-igridh a stidheachadh far am bi clann bho sgoiltean air feadh Alba a' tighinn cmhla son turas sgoile aig SMO gus na sgilean labhairt agus eile a neartachadh."

'S an t-airgead calpa a fhuair Comhairle na Gaidhealtachd? Thuirt Rosemary: "Leigidh seo leotha obair ullachaidh a dhanamh mu choinneamh an d sgoil. Tha na h-ireamhan san d aonad Ghidhlig seo fallain gu ler air son sgoil shnraichte a stidheachadh 's a chumail a' dol. Tha sinn an dchas nach bi e ro fhada gus an cluinn sinn gu bheil Dn ideann am beachd sgoil Ghidhlig a stidheachadh cuideachd. Tha na h-ireamhan ann an Lannraig a-Tuath a' fs cho rd agus gum faod iadsan a bhith a' sileachadh iarrtas bho phrantan air son sgoil fa leth."

Tha Inbhir Nis agus Glaschu a' sealltainn, ma thogas tu sgoil Ghidhlig, gun tig na sgoilearan ann am pailteas. Ach a dh'aindeoin gach soirbheachaidh, tha e coltach gu bheil na seann nimhdean a' cur maill' air fs ann am foghlam Gidhlig – cion airgid agus cion thidsearan.